Công ty em là công ty tư vấn xây dựng, thường ký hợp đồng lao động xác định thời hạn theo nhu cầu công việc. Có trường hợp người lao động làm việc không trọn thời gian, mức lương vẫn cao hơn mức tham chiếu, nhưng trong tháng không làm việc từ 14 ngày làm việc trở lên. Những trường hợp này có phải đóng BHXH không? (Lưu ý: không phải hình thức khoán việc ạ). Mong Qúy cơ quan giải đáp thắc mắc giúp công ty?
Câu trả lời:
1. Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
Theo quy định tại Điểm a và Điểm l Khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025):
“Người lao động là công dân Việt Nam làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên kể cả trường hợp làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất thì thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.”
2. Về căn cứ đóng bảo hiểm xã hội
- Tại điểm đ Khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định:
“Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.”
- Tại khoản 2 Điều 7 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ quy định:
“Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với đối tượng quy định tại điểm l khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội là tiền lương tính trong tháng theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động.
Trường hợp trong hợp đồng lao động thỏa thuận lương theo giờ thì tiền lương tính trong tháng bằng tiền lương theo giờ nhân với số giờ làm việc trong tháng theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động;
Trường hợp trong hợp đồng lao động thỏa thuận lương theo ngày thì tiền lương tính trong tháng bằng tiền lương theo ngày nhân với số ngày làm việc trong tháng theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động;
Trường hợp trong hợp đồng lao động thỏa thuận lương theo tuần thì tiền lương tính trong tháng bằng tiền lương theo tuần nhân với số tuần làm việc trong tháng theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động.”
3. Về mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của người lao động
Tại khoản 5 và khoản 6 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định:
“Đối tượng quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 của Luật này mà không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì người lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội tháng đó, trừ trường hợp người sử dụng lao động và người lao động có thỏa thuận về việc có đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động tháng đó với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng bảo hiểm xã hội tháng gần nhất.
Trường hợp trong tháng đầu làm việc hoặc trong tháng đầu trở lại làm việc mà người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên thì vẫn phải đóng bảo hiểm xã hội của tháng đó.”
Đối chiếu với các quy định nêu trên:
- Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức lương tham chiếu thì thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
- Trong tháng, nếu người lao động nghỉ từ 14 ngày làm việc trở lên và không hưởng tiền lương thì tháng đó không phải đóng bảo hiểm xã hội, trừ trường hợp người sử dụng lao động và người lao động có thỏa thuận đóng BHXH cho người lao động tháng đó với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng BHXH tháng gần nhất.
- Trường hợp trong tháng đầu làm việc hoặc trong tháng đầu trở lại làm việc mà người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên thì vẫn phải đóng BHXH của tháng đó.
Người sử dụng lao động có quyền đóng cửa nơi làm việc không?
Vì mưu sinh chị H nhận lời, ký hợp đồng đi làm công nhân khai thác đá ở một tỉnh miền núi dù biết đây là công việc nặng nhọc với phụ nữ. Khi đến công trường khai thác đá, nhận thấy công việc nổ mìn khai thác đá rất nguy hiểm, chị H đã từ chối làm việc. Dù trước khi cho nổ mìn các công nhân đã được cách ly đứng xa nơi nổ mìn, nhưng nguy cơ bị đá văng vào người, hoặc đá lở từ trên đỉnh xuống gây nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe là rất có thể xảy ra (một công nhân làm cùng chị H đã bị gãy chân vì bị đá văng phải). Chủ doanh nghiệp khai thác nói chị đã tự nguyện ký hợp đồng khai thác đá thì cứ thế mà làm, không được từ chối làm việc. Theo quy định của pháp luật chị H có từ chối làm việc được không?
Anh Trình đang nghỉ theo chế độ vì bị tai nạn lao động. Do công ty TY nơi anh Trình làm việc trả lương bằng tiền mặt nên anh không thể đến công ty để nhận lương. Vậy, anh Trình muốn hỏi: Công ty TY sẽ giải quyết trường hợp của anh như thế nào?